SON DAKİKA

MORMENEKŞE’DE HİDROKARBON VAR

ENERJİ GÜNLÜĞÜ
Bu haber 17 Temmuz 2019 - 12:30 'de eklendi ve 469 kez görüntülendi.
Kuzey Kıbrıs, gerek kara ve gerekse deniz alanları coğrafi konum ve jeolojik özellikleri açısından dünyanın en önemli potansiyel petrol ve doğalgaz bölgeleri arasındadır. Bu nedenle Kıbrıs, petrol şirketlerinin ilgisini çekmiştir. 1974 yılına kadar Kıbrıs adasının çeşitli bölgelerinde yedi adet arama sondajı kazılmıştır. Ancak, bu sondajlardan olumlu sonuç elde edilememiştir. Hidrokarbon arama sondajları, Limasol bölgesinde 853 m ve 1829 m derinliğinde 2 adet, Lefkoşa’nın güneyinde 716 m, 2585 m ve 1250 m derinliğinde üç adet, Geçitkale bölgesinde 3295 m derinliğinde 1 adet, 2012 yılında Türkiye Petrolleri (TPAO) tarafından İskele bölgesinde 4200 m derinlikte Türkyurdu-1 kuyusu kazılmıştır. Türkyurdu-1 kuyusunda hidrokarbon emaresine rastlanılmış olup, ancak kuyudaki hidrokarbonlar ekonomik üretim yapılabilir olarak değerlendirilmemiştir.
Bu kuyu, Kuzey Kıbrıs kara alanında petrol ve/veya doğalgaz oluştuğu ve doğru noktalara sondajların kazılması durumunda kara alanlarında ekonomik olarak üretim yapılabilecek petrol ve/veya doğalgaz sahalarının bulunabileceğini işaret etmektedir. Kuzey Kıbrıs kara alanlarında ekonomik üretim yapılabilir petrol ve doğalgaz sahalarının bulunamamasının ana sebebi, yeterli sayıda jeokimyasal analiz, jeofizik ölçüm ve sondajlı arama yapılmamasıdır.
Kuzey Kıbrıs’ın içerisinde bulunduğu Tetis bölgesi, büyük bir petrol ve doğalgaz kuşağıdır. Tip-II kerojen içeren yüksek verimli petrol kaynak kayaları, Gondwana ile kuzey kıta grupları (Boreal) arasında Siluriyen-Holosen jeolojik dönemleri arasında bir deniz yolu olan Tetis bölgesinde zengin petrol ve doğalgaz rezervlerini oluşturmuştur. Tetis bölgesinde petrol kaynak kaya depolanması, Paleotetis ve Neotetis’in ardarda açılması ve kapanmaları ile sürekli olarak desteklenmiştir. Her bir Tetis okyanusunun açılması (Prototetis, Paleotetis, Neotetis), kıtaiçi riftleri meydana getiren gerilme tektoniği eşliğinde olmuştur. Bu rift havzaları, bölgedeki petrol oluşumu için uygun alanlar olarak kabul edilmektedir. Bu tektonik-sedimantasyon sistemi, Tetis bölgesine özgü biçimleri ile petrol oluşumu ve birikimi üzerinde etkili olmuştur. Kıbrıs adası, Üst Kretase (Upper Crateseous) jeolojik döneminde (yaklaşık 100 milyon yıl) bir okyanus ortası sırt (rift) sistemi vardır. Dolayısıyla, bu jeolojik dönemde Kıbrıs kara ve deniz alanlarında petrol kaynak kayası oluşmuş ve daha genç jeolojik dönemlerde de kara alanlarında kapanlanmış olmalıdır.
Doğu Akdeniz havzasının Oligosen – Miyosen dönemi (33-5 Milyon yıl) paleocoğrafyası ve hidrokarbon oluşum haritası. Haritada, Kıbrıs adasınında içerisinde yeraldığı Doğu Akdeniz havzasının dünyanın Oligosen-Miyosen jeolojik dönemine ait en önemli doğalgaz havzalarından birisi olduğu görülmektedir.
ÖZDEMİR’İN ARAŞTIRMALARI
Petrol ve doğalgaz arama uzmanı Jeoloji Yüksek Mühendisi Adil ÖZDEMİR tarafından uzun yıllara dayanan jeolojik ve jeofizik veri analiz ve yorumlama çalışmalarını sonucunda, Kuzey Kıbrıs kara alanlarında petrol ve/veya doğalgaz rezervuarı olabilecek iki alan belirlenmiştir. ÖZDEMİR, belirlenen bu alanlarda ve çevresindeki yüzey ve yeraltısularında (su kuyuları ve su kaynakları) yapılacak hidrokarbon ve iyot analizleri için gerekli olan çok düşük bir bütçenin (50000 – 100000 TL civarında) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hükümeti tarafından sağlanması durumunda kendisi tarafından geliştirilmiş olan yeni jeokimyasal arama yöntemleri ile bu alanlarda petrol ve/veya doğalgaz varlığının 1 ay gibi kısa bir sürede kanıtlanabileceğini belirtmiştir. Su kaynaklarındaki jeokimyasal kanıtlama işlemlerinden sonra yapılacak detay jeofizik ölçümler ile sondaj yapılacak alanların belirlenebileceğini belirtmiştir.
ÖZDEMİR tarafından geliştirilmiş ve dünya bilim çevrelerince de kabul edilmiş ve uluslararası bilimsel dergilerde yayınlanmış olan yeni petrol ve doğalgaz arama yöntemleri olan iyot hidrojeokimyası ve suda petrol (TPH) analizleri, bugüne kadar Kuzey Kıbrıs kara alanlarında petrol ve doğalgaz arama amacıyla kullanılmamıştır. Dolayısıyla yöntem, bu yönüyle Kuzey Kıbrıs kara alanlarının petrol ve doğalgaz potansiyelinin belirlenmesi açısından yenilikçi bir özellik taşımaktadır. Ayrıca, Kuzey Kıbrıs kara alanlarındaki ekonomik bir petrol ve/veya doğalgaz keşfi yapılabilecek bölgelerin konumunun veya konumlarının belirlenmesini sağlayağını belirtmiştir. Yöntemin ülkemizin petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerine katkısı yanısıra, Kuzey Kıbrıs’ın enerji arz güvenliğine ve milli ekonomisine önemli bir katkısı olacağı düşünülmektedir.
Kuzey Kıbrıs kara alanındaki potansiyel petrol ve/veya doğalgaz rezervuarlarının yerleri (kırmızı renkle işaretlenmiş poligon)
Mormenekşe (Gazimağusa) potansiyel petrol/doğalgaz rezervuarının yeri
(kırmızı renkle işaretlenmiş poligon)
Karpaz yarımadasındaki potansiyel petrol/doğalgaz rezervuarının yeri
(kırmızı renkle işaretlenmiş poligon)